Daanbien åadtjobe illeldahkem mejnie saemiej åålmegen saetniesvoetekommisjovne gellieh jaepieh barkeme.
Lea histovreles bodte.
Bene tjåadtjobe geajnoesuerkesne.
Gyhtjelasse ij leah barre mij heannadamme. Gyhtjelasse aaj maam Sveerje dorje maahtojne maam daelie åådtjeme. Guktie edtja veadta Sveerjen staate jïh saemien åålmegen gaskemsh årrodh?
Veadta mijjen gaskemsh lea nåake daelie. Inhtsie nåake saemien åålmegasse.
Lea vihkeles jiehtedh ahte Saetniesvoetekommisjovnen barkoe ij leah barre mijjen histovrijen bïjre. Staaten politihkem ennje dabtebe. Jïh åesieh struktuvrijste mejstie dah båateme annje gååvnesieh.
Tjarke baakojde nuhtjem goh jeahtam tjibremeassimilasjovne annje daelie 2026 heannede. Menh mijjen kultuvre aaj tjarki geerelåvva. Saemien maanah maehtieh Sveerjen ööhpehtimmiesysteemese båetedh jielije saemiengïeline jïh dam laehpedh veasjobe gïeline – jallh gïelem namhtah.
Sveerje ij jïjtjese dïedtem tjælloestamme. Ih gaajhkh tjïelth gænnah (iktegisth) laaken dïedtem tjællosth. Ångkenh eah dam ööhpehtimmien åadtjoeh mïsse dah reaktah utnieh. Fulkestimmie ij leah nuekies jïh tjïelth mah eah sijjen dïedtem dievhtieh dah eah bysvesuvvieh.
Ij leah barre ööhpehtimmiegyhtjelasse. Lea åålmegen nuepie sijjen gïelem båetije boelvese vedtedh.
Jeatjah vuesiehtimmide aaj vuejnebe.
Daaletje laakesne jïh reeremisnie vuejnebe dïedtelgimmie struktuvrh.
Sveerje sovhkedamme vaejsjiereeremen darjodh mij ååjmede dovne vaejsjide, saemien reaktah jïh saemien båatsoen vaarjelidh.
Leah båatsoeburrieh mah maeksieh – ekonomijinie, jïh jïjtjeme gïetebarkojne. Lea aaj joekehts guktie sïebredahke vuajnah jïh guktie maksa goerpedehtemh jeatja buvvieh åvteste jïh guktie goerpemaaksoe båatsoen åvteste maam vaejsjie buvveme lea.
Minngemes aejkien libie aaj govleme politihkeles åtnoe saemiej, båatsoen jïh båatsoeburriej bïjre maam barre naan jaepiej juassah idtjim vïenhth veeredovvedh. Baakoeh dïjpehtieh. Eeremes dellie goh almetjh mah faamoeh utnieh dejtie jiehtieh.
Daate boelhke histovreles deahpadimmeste.
Sveerjen staate lea jïjtjen laakine saemien åålmegen juakeme jïh hïspehtehteme. Lea stoerre saejrie, dïedtelgimmie jïh sïerrestalleme. Dam annje dabtebe.
Jeenjh saemieh eah nuepiem jïjtsh gïelese, kultuvrese jïh eatnamasse utnieh.
Mij aaj Saemiedigkie dijpie.
Saemien åålmege fihkieh veeljemen baaktoe tjirkijidie veeljedh. Mijjieh mijjen tjirkijidie veeljebe jïh veeljebe politihkeles geajnoem Saemiedægkan. Veeljijh edtjieh maehtedh gegkiestidh ahte åvtehkh aaj utnieh nuepiem saemien sïebredahken politihkeles ulmide tjïrrehtidh.
Numhtie ij leah daanbien.
Saemiedigkien åålmegeveeljemen åvtehkh tjuerieh mieriedimmes aamhtsine Sveerjen reeremen voestegh biesmedh – maam Sveerjen jeenjebelåhkoealmetjh veeljeme – guktie åadtjoeh elliesfaamoem jïh ekonomeles nuepiem mijjen prijoriteetide tjïrrehtidh.
Demokrateles dåeriesmoere dïhte.
Saemien åålmege åadtjoeh sijjen tjirkijidie veeljedh, mohte almetjeveeljeme tjirkijh utnieh barre raajedimmie nuepiem dam politihkem maam veeljijh leah sïjhteme tjïrrehtidh. Ibie maehtieh naemhtie jåerhkedh.
Reereme dïhte mij Saemiedigkien regleringprieviegujmie, sjïere laavenjassine jïh beetnehvierhtie nænnoestimmine stuvrieh, jïh numhtie saemien åålmegen jïjtjen politihkeles ulmieh raajehtovvin.
Saemiedigkie tjoerh årrodh saemien åålmegen ellies parlamente jïh saemien sïebredahken daarpoej åvteste barkedh.
Sveerje jis dïhte minngemes noerhtelaantijste mij Saetniesvoetekommisjovnem aelkiehtamme. Mijjieh tjåavome guktie saetniesvoete – jïh liktemekommisjovnh jeatjah lehkine jeatjahtehtemen juhtielamme.
Dannasinie mijjieh veanhtadihks.
Saemien åålmege tjåadtjoejin geajnoesuerkesne vuertieminie.
Mij daelie deahpede?
Maam Sveerje dorje goh saetniesvoete dej politihken illeldahkh vuesiehtovvin?
Mijjieh gegkiestimmieh Sveerjen reeremasse utnebe. Mijjieh vuertebe tjarke råajvarimmide jïh eeremes ahte barkoe varki aalka.
Menh daejrebe aaj mij maahta heannadidh gosse byjjesne saemiej reaktaj bïjre digkede.
Goh staaten salkehtimmieh, goh histovreles ovrïektesvoeth vuesiehtovvieh jallh goh saemiej reaktah leah sïejhme åssjalommesh eatnemen, eatnemevierhtiej jïh eakan bïjre vuestielisnie, dellie tjarki digkiedimmieh sjidtieh, jïh daamtaj aassjoeh, aajhtoe jïh mïedtelesvoetem oktegs saemieh demtieh.
Dam Sveerjen staate tjuara daejredh – jïh tjarki dåastoehtidh.
Goh daate ij leah barre oktegs almetji dahkoe. Daate aaj histovrijem åtna.
Guhkie lea jeenjebelåhkoesïebredahke lïereme Sveerjen seabradahkeuvtiehtimmien soptsestem bïjre gusnie saemien histovrije, saemien reaktah jïh staaten vuekieh daamtaj fååtese jallh ij leah ellieslaakan soptsesovveme.
Goh daate soptsese daelie haestiehtåvva, maahta dïhte vuastalimmien jïh måerien gåaskodh. Mohte oktegs saemieh eah edtjieh aassjoeh, aajhtoe jïh mïedtelesvoetem gïertedh.
Dan åvteste ij leah saetniesvoeteprosessen ulmie ahte barre saemien histovrijen dåhkasjidh. Jeenjebelåhkoeseabradahke aaj edtja daejredh. Sveerje edtja doestedh abpe sijjen histovrijem abpe åålmegasse soptsestidh. Daate lea eaktoe guktie mijjieh maehtebe saemien åålmegen jïh sveerjen seabradahken gaskem orre veadtam darjodh.
Saemieh seadtoes åålmege. Ibie gåessie dåarome. Mijjieh gæmhpome baakoej, tjaalegi,organiseeremen baaktoe jïh mijjen tjarki syjhtede govlesovvedh. Dam vuejnebe abpe saemien organisasjovnehistovrijisnie, aalkoste 1800-låhkoste åvtese. Saemieh organiseeredin dan gaavhtan goh laake jïh seabradahkeevtiedimmie sagke mijjen jieliemidie, eatnamidie, mijjen gïelide jïh mijjen nuepiem jïjtjemem båetije biejjide dïjpedamme.
Dehtie Saemiedigkie tseegkesovvi lea daate dijaloge læssanamme. Mijjieh tjaeleme. Mijjieh håaleme. Mijjieh govlehtalleme. Mijjieh tjïelkestamme. Mijjieh reaktam jïh Sveerjen dïedtem mojhtestehteme.
Jeenjemes joe jiehtiehtovveme. Jeenje tjaalasovveme.
Jïh daanbien gaaje vihkeles saetniesvoete buektiehtovveme lea.
Daelie båetije daltesasse.
Daelie mijjieh dahkojde krïevebe.
Dam Sveerjeste gegkiestibie – laante mij sæjhta almetjereaktam, demokratijem jïh åålmehreaktam dåarjodh. Dïhte tjuara aaj saemien åålmegem feerhmedh.
Sïlle mijjen åvtelen stoerre lea. Sjædta barkoes, mohte manne aaj vïenhtem daate sïlle aalkoe maam joem bueriebasse.
Aavoedibie fihkedh eevtjedimmide jïh uvtelasside lohkedh.
Saemiedigkeste sïjhtebe dïedtem vaeltedh jïh årrodh mealtan daan prosessesne.
Saemiedigkie hov tjuara joekoen sijjiem daan barkosne utnedh, ij barre mubpide uvtelasside vuajnoem vedtedh, mohte saemien åålmegen almetjeveeljeme orgaanine, iemie rolline orre geajnoem gaavnedh.
Aavoedibie ektesne orre båetije aejkiem saemien åålmegasse bigkedh – båetije biejjieh gusnie mijjen reaktah seahkaridh, mijjen gïelh jielieh, mijjen kultuvre maahta åvtenidh jïh saemien åålmege utnieh rïektes nuepiem sijjen seabradahkem åvtenidh.
Saetniesvoete daelie vååjnoesisnie.
Saemien åålmege geajnoesuerkesne tjåadtjoejin jïh dah vuejnieh tsïeglem mij geajnoem rïektesvoetese vuesehte, aajnehke gyönehke geajnoe maam Sveerje maahta veeljedh jïh dan mietie tjarke drïektine åvtese.
Vaajmoste jeenjh gæjhtoe gaajhkh saemide mah dijjien soptsesidie juakeme, dijjien jielemh leah illeldahkem dehtie politihkeste mij saemiej vööste dorjesovveme. Dijjien soptsesh lea dan goerehtimmien våarome, abpe goerehtimmien sealoe jïh vaajmoe.
Minngemes aaj sïjhtem Saetniesvoetekommisjovnem gijhtedh dovne dejtie mah aelkiehtamme jïh dejtie mah illeme jïh hævvi aaj dijjide mah mealtan orreme abpe aejkien. Daate ij leah sïejhme goerehtimmie orreme, mohte numhtie goh iktesth saemie aamhtsine, jeenjebe gaajhkeste. Gæjhtoe dijjien ïedtjeles barkoen åvteste maam goerehtallemasse dorjeme. Saemiedigkeste sïjhtebe orre sïllem vaeltedh jïh aavoedibie buerie ektiebarkose orre reerenassine.