bargu
Jagi 2024 regulerenreivve jelgii lea Sámedikkis váldodoaibma bargu artihkkaliidda 8j ja 10c ON:a biologalaš máŋggabealat konvenšuvnnas (CBD) ja dan barggus ovddit ja dagahit eanet máhtu árbevirolaš máhtu ja bistevaš árbevirolaš geavaheami birra, mii lea áigeguovdil biologalaš máŋggabealatvuođa seailluheames ja geavaheames.
Sámediggi galgá maiddái fuolahit ahte guoskevaš eiseválddit ja oassálastit leat oassin ja oassálastet barggus.
Duogáš čilgehus
Dálá servodaga jođánis ovdáneapmi lea dagahan garra deattu lundui ja biologalaš máŋggabealatvuhtii. Ii leat dušše šládjariggodat mii vátnu, muhto leat stuorra rievdadusat mo eatnamat ja čázádagat geavahuvvojit. Máhttu dološ ja dávjá várrugas geavahusvuogit leat váikkuhuvvon nu ollu ahte dat sáhttet vajáldahttot. Ovdamearkka dihtii leat álgoálbmogat leat dat geain lea dát dehálaš máhttu.
Dán ovdáneami leat riikkaidgaskasaččat fuomášuhttán earret eará biologalaš máŋggabealatvuođa konvenšuvnnas (CBD). Konvenšuvnna soahpamuš dahkui ON:a biras ja ovdáneami konferánsa Rios 1992 ja dat doaibmagođii 1993, Ruoŧŧa lea maid vuolláičállán dan. COP16 áigge, mii lágiduvvui Calis, Colombias 2024 čavčča, dahke mearrádusaid, mat galget ain eanet ovddidit álgoálbmogiid ja báikegotte servodagaid oassálastit mearrádusaide, mat gusket luonddu máŋggabealatvuhtii.
Artihkal 8(j) ja 10(c) konvenšuvnnas
Artihkal 8(j) ja 10(c) konvenšuvnnas lea árbevirolaš máhtu ja dološ áiggi rájes geavaheami birra, maid
Konvenšuvnna artihkkalat 8j ja 10c gieđahallet árbevirolaš máhtu ja árbevieruid birra, mat leat dehálaččat biologalaš máŋggabealatvuođa seailluheapmái ja bistevaš geavaheapmái. Dáid CBD-artihkkaliin boahtá ollislaččat ovdán čuovvovaččat:
Artihkal 8 – in situ - seailluheapmi
j) Nu guhká go stáhta čuovvu iežas lágaid, de galgá dohkkehit ja seailluhit álgoálbmogiid ja báikkálaš joavkkuid máhtu, innovašuvnnaid ja árbevieruid, go dat leat dehálaččat luonddu suodjaleapmái ja biologalaš máŋggabealatvuođa seailluheapmái ja bistevaš geavaheapmái, ja ovddidit viidát geavaheami dain, mas háldejeaddji ja oassálasti dohkkehit daid geain leat dát máhtut, innovašuvnnaid ja dološvierut ja ovddidit vuoiggalaš juohkima buriin mat šaddet dákkár máhtuid, innovašuvnnaid ja dološvieruid ávkkástallamis.
Artihkal 10 – Biologalaš máŋggabealatvuođa osiid bistevaš geavaheapmi
c) suddjet ja movttiidahttit virolaš geavaheami biologalaš resurssain árbevirolaš kultuvrralaš virolašvuođa jelgii, mat leat heivehuvvon seailluheami ja bistevaš geavaheami gáibádusaide.
Organiseren ja čađaheapmi
Sámediggi lea boazodoalu ja sámi kultuvrra hálddašaneiseváldi ja váldodoaibman olis lea Sámedikkis oppalaš ovddasvástádus sihke ovttastahttit sihke árbedieđu (sámi árbevirolaš máhttu) ja eará máhttoárbevieruid. Dát leat eaktun barggu čađaheapmái. Danne lea Sámedikkis lagas ovttasbargu SLU biologalaš máŋggabealatvuođa guovddážin (CBM), mii veahkeha bargguin, erenoamážit go guoská eará máhttoárbevieruide Ruoŧas.
Åsa Labba lea ovddasvástádus Sámedikki váldodoaibmabarggus. Eanaš oassi barggus lea lasihit máhtu CBD birra, artihkkaliid 8j ja 10c birra ja maid árbevirolaš máhttu mearkkaša, erenoamážit eiseválddiide mearrideaddjin.
Oktavuohta:
Åsa Labba, asa.labba@sametinget.se