Jon Petter Stoor, Lena Maria Nilsson ja Miguel San Sebastián leat almmuheami čállit, maid Álbmotdearvvasvuođaeiseváldi almmuha.
Raporttas boahtá ovdán iskkadeami bohttosat Sámi dearvvasvuohta seamma eavttuin man vástidedje 3658 sámi Ruoŧas gaskal 18–84 jagi. Bohtosiid leat maid buohtastahttán sullasaš dieđuin nationála álbmotdearvvasvuođa iskkadeames Dearvvasvuohta seamma eavttuiguin. Goappaš iskkadeamit čađahuvvo jagi 2020 giđa. Bohtosiin boahtá ovdán ahte eanaš sámit dieđihit ahte sis lea buorre oppalaš dearvvasvuohta ja vedjet psyhkalaččat bures. Muhto sámiid ja muđui álbmoga gaskkas leat erohusat dihto dearvvašvuođabohtosiin, eallindiliin ja eallinvugiin.
Raporta lea diehtovuođđu álbmotdearvvašvuođapolitihka oppalaš mihttomearrái, ahte ráhkadit servodatlaš eavttuid buori ja dásseárvosaš dearvvašvuhtii olles álbmogii ja gokčat váikkuheaddji dearvvašvuođagaskavuođaid ovtta buolvva siste. Ulbmiljoavkkut leat nationála, regionála ja báikkálaš dási mearrideaddjit, muhto sisdoallu sáhttá maid leat áigeguovdil álbmotdearvvašvuođa dutkiide ja sámiide Ruoŧas.
Sámediggi atná ahte raporta lea buorre, mii lea stuorra olahus Ruoŧa sámi dearvvašvuođadutkamis. Dieđáhus lea dehálaš máhttoávnnas ja lea hui buorre go oažžut eanet dieđuid sámi dearvvašvuođa birra.